كرانهء رود ابرو « 1 » و دامنه‌هاى جبال پيرنه و بلاد بشكنس ( باسك ) است . مشهورترين شهرهاى آن عبارتند از : سرقسطه « 2 » ، طرّكونه « 3 » و طرطوشه « 4 » ، برشلونه « 5 » و نيز جيرنده ، لارده و وشقه . سرقسطه ، نام جديد آن ساراگوسا « 6 » و شهر مركز ايالت ساراگوسا و آراگون سابق در شمال شرقى كشور اسپانياست . اين شهر بر كنار رود ابرو قرار دارد و از مراكز تجارت و بازرگانى اسپانيا و مقر اسقف اعظم اين كشور است و دانشگاه آن در 1474 م تأسيس شده است . ناحيهء سرقسطه و شهرهاى آن در 94 ق / 713 م به دست موسى بن نصير و سردارش ، طارق ، گشوده شد . « 7 » در 136 ق / 753 م ، عامر عبدرى بر شهر سرقسطه مسلط شد و مدت دو سال همه ناحيهء سرقسطه در تصرف او بود . « 8 » در 157 ق / 774 م حسين بن يحيى انصارى ، والى سرقسطه ، بر عبد الرحمن داخل شورش كرد و نافرمان شد . « 9 » در 165 ق / 781 م عبد الرحمن داخل با لشكرى عظيم به سرقسطه رفت و شهر را در محاصره گرفت . حسين بن يحيى خواستار صلح شد ؛ عبد الرحمن او را بخشيد و در امارت سرقسطه ابقا كرد . « 10 » يعقوبى در نيمهء دوم قرن سوم هجرى مىنويسد : سرقسطه از بزرگترين شهرهاى مرزى اندلس است و بر ساحل رودخانه ابره ( ابرو ) واقع است . « 11 » اصطخرى نيز مىنويسد كه اين شهر از شهرهاى مشهور اندلس است . « 12 » صاحب حدود العالم در نيمهء دوم قرن چهارم هجرى از اين شهر با نام سرقص ياد كرده و آنجا را شهرى پرنعمت با بازرگانى پررونق و هواى معتدل وصف كرده است . « 13 » به نوشتهء مقدسى ، سرقسطه يكى از نواحى هجده‌گانه اندلس بوده است . « 14 » مملكت سرقسطه در

--> ( 1 ) . Ebro ( 2 ) . Saraqosta ( 3 ) . Tarragona ( 4 ) . Tartosa ( 5 ) . Barsaluna ( 6 ) . Saragossa ( 7 ) . اخبار مجموعه ؛ ص 27 . ( 8 ) . همان ؛ ص 63 - 64 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 143 . ( 9 ) . اخبار مجموعه ؛ ص 102 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 181 . ( 10 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 200 . ( 11 ) . البلدان ؛ ص 134 . ( 12 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 46 . ( 13 ) . حدود العالم ؛ ص 182 . ( 14 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 82 و 337 .